Horasanlı sûfî, müfessir ve muhaddis Ebû Abdurrahmân es-Sülemî’nin (ö. 412/1021) Kitâbu’l-Fütüvve isimli eseri Fütüvvet konusunda yazılmış en eski kaynaklardan biridir.

Sayfamda bu kitabı “Davranış Gelişiminin Ahlaki ve Manevi Temelleri” başlığıyla izah eden Prof. Dr. İbrahim Işıtan hocamın derslerini, ulaşması ve dinlemesi kolay bir formatla, sırasıyla düzenleyerek paylaşacağım. Zaman içerisinde konuyla ilgili okuduğum ya da dinlediğim materyalleri de bu sayfaya ekleyeceğim. Dersleri dinleyebilir ya da dersin konusunun üzerine tıklayarak mp3 formatında indirebilirsiniz.

Eser 1 Giriş 4 Bâbtan oluşmaktadır. Eserde
1. Bâb: 45 söz (Giriş ve ilk 20 söz, 39-45. sözlerin ders kayıtları eksik)
2. Bâb: 45 söz (İlk 26 Sözün ders kayıtları eksik)
3. Bâb: 47 söz (Ders Kayıtları Tam)
4. Bâb: 58 söz (1,2, 3, 5 ve 6 sözlerin izahları eksik, kalan sözlerin izah edildiği dersler devam ediyor…) olmak üzere toplamda 195 söz yer almaktadır. Eserinde sonunda da yine “fütüvvetin gereklerinden” denilerek diğer bazı erdemler izah edilmeksizin kısaca sıralanmaktadır.

Fütüvvet nedir?

Sûfilere göre farklı fütüvvet tanımları vardır. Bazılarını şu şekilde yazabilirim:

1. Şunu bil ki fütüvvet; Allah’ın emirlerine muvafakat, güzelce itaat, kınanmış her şeyi terk, güzel ahlâktan ayrılmamak; onu zâhirde ve bâtında, gizli ve aleni olarak ortaya koymaktır. Bil ki her hâl ve vakitte senden fütüvvetin bir türü istenilmektedir; hiçbir hâl ve vakit yoktur ki içinde fütüvvet bulunmasın; Allah’a, Peygamber’e s.a.v., ashâb-ı kirâma, selef-i sâlihîn’de, şeyhlerine, kardeşlerine, eşine, çocuklarına, akrabalarına ve kirâmen kâtibîn meleklerine karşı yerine getirmen gereken fütüvvet! Ebû Abdurrahmân es-Sülemî, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları)
2. Fütüvvet, zikir ehline tevazu, nasihat edenlerden hakkı kabul etmektir. Fuday b. İyaz, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları), s. 80.
3. Fısk ve fücurla fütüvvet olmaz. Fakat fütüvvet yemek yedirmek, bol mal dağıtmak, güler yüzlülük, iffet ve eziyet etmemektir. Ca’fer es-Sâdık, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları), s. 88.
4. Fütüvvet kiramen katibin meleklerinin yazmasından utandığın şeyleri yapmamaktır. Ebu’l-Hasan el-Bûşencî, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları), s. 129. Fütüvvet Allah ile Sırrı güzel kılmak, kendin için istediğini dostlar için de istemek, hatta onları kendi nefsine tercih etmektir. Zira Allah “Onlardan önce (Medine’yi) hem yurt hem de iman (İslâm) evi edinen kimseler, kendilerine hicret edip gelenleri severler. Onlara verilen şeylerden dolayı gönüllerinde bir ihtiyaç (bir sıkıntı) duymazlar. Kendilerinin ihtiyacı olsa bile, (onları) öz canlarına tercih ederler.[5] Kim (mala karşı) nefsinin hırs ve cimriliğinden korunursa, işte onlar, kurtuluş ve saadete erenlerin ta kendileridir. Haşr 9″ buyurmuş, Rasulullah da “Sizden biri kendisi için istediğini kardeşi için de istemedikçe iman etmiş sayılmaz” buyurmuştur. Her kimde bu iki erdem toplanırsa, fütüvvet ve yol onun için sahih hale gelir. Ebu’l-Hasan el-Bûşencî, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları), s. 92-93.
5. Fütüvvet ancak 4 şeyi korumakla mümkündür: gözünü, dilini, kalbini ve arzularını! Gözünü koru helal olmayana bakmasını engelle; dilini koru, sadece doğruyu ve hakkı konuş; kalbini koru, orada bir Müslümana karşı aldatma ve kin bulunmasın; arzunu koru, hiçbir beşere tutulmasın! Ebû Huzeyfe el-Mar’âşî, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları), s. 129.
6. Fütüvvet, dostlarla fazla ters düşmemek, güzel insaf sahibi olmak, hataları görmezden gelmek, ayıpları örtmeye çalışmak, özrü kabul etmek, kardeşlerinden gördüğü eziyete tahammül etmek, nefsini kınamak, büyük küçük herkese güler yüz göstermek, çok iyilik yapmak, insanlara nasihat etmek, insanların nasihatını kabul etmek, dostlarla kardeş olmak ve düşmana karşı müdara kuralını benimsemektir. işte bunlar fütüvvetin görünen kısmıdır, hakikati ise açıklama ister. Ebu’l-Hüseyn b. Sem’ûn, Kitabu’l-Fütüvve, s. 32. (İber Yayınları), s. 129.

1. Bâbın Giriş ve İlk 20 sözlük kayıtları eksik

1. Birinci Bölüm

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 21. Söz (Allah İçin Birbirini Sevip Allah İçin Birbirini Ziyaret Etmek)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 22. Söz (Garipleri Sevmek ve Onların Hukukunu Yerine Getirmek)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 23. Söz (Doğru Sözlü Olmak ve Emanete Riayet Etmek)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 24. Söz (Salihlerin Kılık Kıyafetini Giymeden Önce Kişinin İçini Temizlemesi)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 25. Söz (Misafire Güzel Bir Şekilde İkramda Bulunmak)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 26. Söz (Arkadaşlar Yedikten Sonra Yemeğe Başlamak)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 27. Söz (Kendisine Kalanın Yanında Tuttuğu Mal Değil İnfak Ettiği Mal Olduğunun Şuurunda Olmak)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 28. Söz (Kardeşini Sevindirmek İçin Nafile Orucu Açmak)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 29. Söz (Kardeşleriyle Güzel Geçinmek, Eğlenmek ve Güleryüzlü Olmak)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 30. Söz (Kişinin Nefsini ve Nefsinin Ayıplarını Düşünüp Karşılık Beklememesi)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 31. Söz (İşlediği Hataya Bir Daha Dönmemek İçin Tam Bir Kararlılıkla Tövbe Etmek, Yapmış Olduğu Hatadan Döndükten Sonra Tekrar O Hataya Dönmemek, Kalbin Eskiye Dönmesinden Korkma)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 32. Söz (Allah’ın Velilerini Sevmek Suretiyle Allah’ın Sevgisini Çekmek)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 33. Söz (Kardeşi Bir Kusur İşlediğinde Kusurunu Yüzüne Vurmamak ve Günah İşlediğinde Onun İçin Bağışlanma Dileme)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 34. Söz (Çalışıp Kazanmaya İhtiyacı Olan Kimsenin Çalışmayı Terketmemesi)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 35. Söz (Gerekli Âdâb ve Haller Hususunda Kulun Rabbine Karşı itikadını Düzeltmesi)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 36. Söz (Allah’ın Koymuş Olduğu Sınırlara Saygı Duymak)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 37. Söz (Kişinin Diğer İnsanlara Kendisine Davranılmasını İstediği Şekilde Davranması)

Kitabu’l-Fütüvve 1. Bâb 38. Söz (Kalp ve Sır İle Allah’a Göç Etmek ve ESER VE DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ)

1. Bâbın 39-45. sözlerinin kayıtları eksik

Sayfalar: 1 2 3 4