Ağrı Genç İzcilik Spor Kulübü’müzde (AGİS) 30 Ocak Cuma (2026) akşamı İslami İlimler fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Emrullah Bolat hocamızın sunumuyla Seyyid Hasan Hulusi Efendi‘nin Mecma’u’l-Âdâb isimli eserinden “Nikâhın Âdâbı” konulu kısım okundu.

Dostlarla gerçekleştirdiğimiz müzakere notları özetle şu şekildedir:

“Nikâhın Âdâbı” bölümünde nikâhın, sorumluluk ve haklar bakımından “en ağır sünnetlerden” olduğu; bu sebeple içinde hem çok fayda hem de bazı “âfetler” barındırdığı vurgulandı. Metin, nikâhın kişiyi dünyalığa meylettirme, geçim temini için aşırı meşgul etme, eşin haklarını gözetmede hata etme, eşin eziyetlerine sabredememe ve aile fertlerinin geçimini (yiyecek–giyecek) teminde ihmale düşme gibi risklerine dikkat çeker. Ayrıca kişinin kendisini haramdan koruduğu gibi ailesini de koruması, helal dairede olsa bile şehvet konusunda aşırılıktan sakınması gerektiği; dünyaya aşırı bağlanmanın kalbi meşgul eden bir tehlike olduğu hatırlatılır.

Bölümün devamında nikâhın faydaları sıralanır: Nikâhın genel olarak hayır ve bereket kapısı olduğu, ibadet sevabını artırdığı ve kişinin ahlâkını ıslaha vesile olabildiği belirtilir; “evlenin, çoğalın” muhtevalı rivayetlerle aile olmanın ümmet bilinciyle ilişkisi kurulurken, evde çocuk/nesil bereketi vurgulanır. Evliliğin dini korumaya yardımcı olduğu (helal yolla şehvetin sükûnet bulmasıyla), rızkın genişlemesine vesile olabileceği ve Müslümanların çoğalmasına katkı sunduğu da ifade edilir; nikâha şahitlik etmenin ve evliliğe aracılık etmenin faziletinden bahsedilir. Son olarak metin, nikâhın hem yarar hem zorluklar içerdiğini; bu yüzden evlenmeden önce artı-eksi muhasebesi yapılması gerektiğini söyler.

Bu bölümden çıkan mesajları şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Nikâh, hafife alınmayacak bir sorumluluktur; ciddi bir “kul hakkı” alanıdır.
• Evlilik, dünyaya aşırı meyli ve geçim kaygısını büyütme riski taşıyabilir; bu yüzden denge ve niyet korunmalıdır.
• Eşin haklarını gözetmek ve sabır göstermek, evliliğin temel imtihanlarındandır.
• Ailenin nafakasını (yiyecek–giyecek) teminde ihmalkârlık “kaçış” gibi görülmüş; sorumluluk bilinci öne çıkarılmıştır.
• Kişi kendini haramdan koruduğu gibi ailesini de kötülükten korumaya çalışmalıdır.
• Helal dairede bile aşırılık (özellikle şehvet) kalbi aşırı yorar; bu konuda ölçü ve edep esastır. Bu konuda aşırılıktan sakınmalıdır: çünkü Müslümanın kendisi, ailesi ve toplumu için odaklanması, çabalaması gereken başka görevleri de vardır.
• Nikâh, ibadet sevabını artıran ve ahlâkı dönüştüren bir birliktelik haline getirilebilir. Ailede bireyler birbirlerinin manevi gelişimine katkı sunabilirler.
• Evlilik, dini korumaya yardımcı bir sığınaktır. Eşler arası, sevgi ve cinsel ihtiyaçların karşılanması, aksi durumda ortaya çıkabilecek pek çok günaha, ahlaksız duruma karşı aileyi ve toplumu koruyacaktır.  
• Nikâhı kolaylaştırmak, nikâha şahit olmak ve hayırlı evliliklere aracılık etmek faziletli bir “sosyal ibadet” olarak görülür.
• Son mesaj: Nikâhın fayda ve zorluklarını birlikte görüp evlilik öncesi bilinçli bir muhasebe yapmak gerekir. Kendisini yetiştirmiş, evliliğin risk ve faydalarını bilen bireyler hem kendileri mutlu olacaktır hem de sağlıklı bir toplum oluşturulmasına katkı sunabileceklerdir.

NOT: Aile konulu Akra Media’da yer alan programları önemine binaen burada tavsiye edebilirim. Programlar İçin Tıklayın.