Aşağıda, hadis alanında yüksek lisans öğrencileri için İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Hadis Anabilim Dalı Öğretim Üyeleri tarafından hazırlanmış, benim de bazı ilaveler yaptığım bir okuma listesi yer almaktadır. Bu listeyi, yüksek lisans sürecine başlayacak veya bu süreci daha bilinçli ve sağlam bir zeminde yürütmek isteyen öğrenciler için temel bir rehber olarak tavsiye ediyorum.

Şunu özellikle vurgulamak isterim: Yüksek lisans, akademik/ilmî hayatın başlangıcıdır. Bu dönem, yalnızca “ders geçme” süreci değil; usulün, literatürün, kavramların ve araştırma disiplininin temellerinin atıldığı kritik bir eşiktir. Temel sağlam kurulmadığında sonraki aşamalarda (tez, doktora, akademik üretim) ilerlemek zorlaşır; buna karşılık temeli güçlü atan bir öğrenci, ilerleyen yıllarda daha derinlikli ve özgüvenli bir ilmî yolculuk sürdürebilir.

Bu nedenle aşağıdaki listedeki eserlerin tamamının mutlaka okunması gerektiğini özellikle belirtmek isterim. Liste, bir “seçme-okuma” önerisi değil; yüksek lisans düzeyinde hadis alanına girişte asgarî okuma omurgasını oluşturan bir bütün olarak düşünülmelidir. Her bir kitap, alanın farklı bir ihtiyacını karşılar; biri eksik kaldığında, okuma bütünlüğü ve ilmî altyapı zedelenir.

Elbette, günümüzde akademik üretim çok hızlı artmakta; yeni kitap ve makaleleri takip etmek ciddi bir emek istemektedir. (Bu bağlamda özellikle Dergipark’ta Hadis Araştırmacısı profillerinin takibe alınmasını tavsiye etmekteyim) Ayrıca hiçbir liste alanın bütün literatürünü kuşatamaz; gözden kaçan eserler olabilir ve listeler zamanla güncellenmeye ihtiyaç duyar. Ancak buna rağmen, aşağıdaki liste yüksek lisans öğrencisi için sağlam bir başlangıç çizgisi sunar. Bu başlangıç tamamlandıktan sonra yeni yayınları düzenli takip etmek, ilmî gelişimin tabii bir parçası hâline gelecektir.

Bereketli ve verimli okumalar dilerim.
Dr. Öğr. Üyesi Emrullah BOLAT
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Hadis Anabilim Dalı

NOT: Akademik yolculuğa adım atmak istiyorsanız, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü programlarına başvurabilirsiniz. Başvuru koşulları ve başvuru ekranı için bağlantıya tıklayın…

Hadis İlmine Giriş

1. Jonathan Brown. Hadith: Muhammad’s Legacy in the Medieval and Modern World. Londra: Oneworld Publications.
2. M. Yaşar Kandemir. “Hadis”. DİA. https://islamansiklopedisi.org.tr/hadis
3. İmam Gazâlî, İhyâu Ulûmiddîn’in birinci ana başlığı, Kitâbu’l-İlm. (E.B)

Hadis Metinleri

1. Babanzâde Ahmed Naîm – Kâmil Miras. “Kitâbü Bed’i’l-Halk”. Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi. 7/9-60. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2019.
2. Babanzâde Ahmed Naîm – Kâmil Miras. “Kitâbü’l-İlm”. Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi. 2/71-120. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2019.
3. Ebû Zekeriyya Yahya b. Şeref en-Nevevî. Riyâzu’s-sâlihîn. (Erkam Yayınları Tavsiye Edebilirim. E. Bolat)

Sünnet

1. Murteza Bedir. İslâm’ın Yolu: Sünnet. İstanbul: İSAM Yayınları.
2. Yusuf el-Karadâvî. Keyfe nete‘âmelü me‘a’s-sünneti’n-nebeviyye. Beyrut: el-Ma‘hedü’l-Âlemî li’l-Fikri’l-İslâmî.

Hadis Tarihi

1. Bekir Kuzudişli. Hadis Rivayetinde Bağlam: Sebebü îrâdi’l-hadîs. İstanbul: Klasik Yayınları.
2. Bekir Kuzudişli. Hadis Tarihi. İstanbul: Kayıhan Yayınları.
3. Ahmet Yücel. Hadis Tarihi. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Hadis Usulü ve İlimleri

1. Muhammed Mustafa el-A‘zamî. Muhaddislerin Hadis Tenkit Yöntemi. çev. M. Enes Topgül – M. İkbal Aslan. İstanbul: Beka Yayıncılık.
2. İsmail Lütfi Çakan. Hadislerde Görülen İhtilaflar ve Çözüm Yolları. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
3. Mustafa Karataş. Rivayet Tekniği Açısından Hadislerin Sayısı. İstanbul: Ensar Yayıncılık.
4. Ali Osman Koçkuzu. Rivayet İlimlerinde Haber-i Vâhidlerin İtikat ve Teşri Yönlerinden Değeri. İstanbul: Ensar Neşriyat. (Tavsiye)
5. Talât Koçyiğit. Hadis Usûlü. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
6. Mahmûd et-Tahhân. Teysîru mustalahi’l-hadîs. Riyad: Mektebetü’l-Me‘ârif li’n-Neşr ve’t-Tevzî‘.
7. Ahmet Yücel. Hadis Usûlü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Hadis Literatürü

1. İsmail Lütfi Çakan. Hadis Edebiyatı. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
2. M. Fuad Sezgin. “Hadis Musannefatının Mebdei ve Ma‘mer b. Râşid’in Câmi‘i”. Türkiyat Mecmuası 12 (1955), 115-134.
3. Zişan Türcan. Hadis Şerh Geleneği: Doğuşu Gelişimi ve Dönüşümü. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Hadis Problemleri

1. Yavuz Köktaş. Günümüz Hadîs Problemleri. İstanbul: İnsan Yayınları.

Farklı Mezhep/Fırka/Ekollerin Hadis Anlayışı

Hanefîlerin Hadis Anlayışı

1. İsmail Hakkı Ünal. İmam Ebu Hanife’nin Hadis Anlayışı ve Hanefi Mezhebinin Hadis Metodu. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.

Oryantalistlerin Hadis ile İlgili Görüş ve Teorileri

1. Fatma Kızıl. “Oryantalistlerin Akademik Hadis Araştırmaları: Ana Eğilimler, Yerleşik Kabuller ve Temel İddialar”. Hadis ve Siyer Araştırmaları 5/1 (2019), 155-245.
   https://isamveri.org/pdfdrg/D04117/2019_1/2019_1_KIZILF.pdf
   

Araştırma Yöntemleri ve Usul (Tavsiye)

1. Yasin Ramazan. Araştırmanın Alfabesi. İstanbul: Babil Kitap.
2. Yasin Ramazan. Bir de Sağlıklı Düşün, Server Yayınları (E. Bolat)
3. Linda Elder / Richard Paul. İyi Düşün İyi Yaşa 30 Günde Kritik Düşünme, Server Yayınları (E. Bolat)
4. Ali Fuat Başgil – Gençlerle Başbaşa (E. Bolat)
5. Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan – Dilimiz Kültürümüz (E. Bolat)
6. Altay Cem Meriç – Öğrenmeyi Öğrenmek (E. Bolat)