Ağrı İlim Çevre Spor Kulübünde bugün gerçekleştirilen Mecma‘u’l-Âdâb dersinde, Dr. Öğr. Üyesi Emrullah Bolat’ın sunumuyla “Yol Yürümenin Âdâbı” ve “Aşure Gününün Âdâbı” konuları ele alındı.

Sohbette, İslâm’ın yalnızca ibadetlere ilişkin hükümler getirmediği; insanın gündelik hayatını, toplum içindeki davranışlarını ve özel zamanlarla ilişkisini de bir edep anlayışı içinde düzenlediği vurgulandı. Bu çerçevede yürümek gibi sıradan görünen bir davranışın da mübarek günleri değerlendirmenin de niyet, ölçülülük ve başkalarının hakkını gözetme bilinciyle anlam kazandığı ifade edildi.

İlk bölümde yolculuğa besmele ve tevekkülle başlamak, yürürken kibirli bir tavır takınmamak, başı gereksiz yere havaya kaldırmamak ve insanlara zarar verecek davranışlardan kaçınmak üzerinde duruldu. Yolda başkalarının geçişini engellememek, yol üzerine oturmamak ve tükürmemek; büyüklere hürmet göstermek, yürüyüşte aşırılıktan uzak durmak ve gerektiğinde asa kullanmak yol âdâbı kapsamında değerlendirildi. Ayrıca kişinin kendisini takip ettirerek şöhret ve üstünlük görüntüsü oluşturmaması gerektiği hatırlatıldı. Böylece yürümenin yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşmak olmadığı; insanın tevazuunu, çevreye duyarlılığını ve toplum içindeki nezaketini gösteren ahlâkî bir davranış alanı olduğu belirtildi.

Yol âdâbında öne çıkan kimseye eziyet etmeme ve faydalı olma ilkesi, dersin ikinci konusu olan Aşure gününün âdâbıyla ilişkilendirildi. Mecma‘u’l-Âdâb’da nakledilen rivayet ve öğütler çerçevesinde bu günün oruç, sadaka, selâm, ziyaret, ilim meclisinde bulunma ve yetimi sevindirme gibi iyiliklerle değerlendirilmesi gerektiği anlatıldı. Aşure gününün yalnızca tarihî hadiseleri hatırlatan bir zaman dilimi değil; insanın Allah’a yönelişini kuvvetlendirmesine, çevresine iyilik ulaştırmasına ve merhamet duygusunu canlı tutmasına vesile olan manevî bir muhasebe günü şeklinde anlaşılması gerektiği ifade edildi. Böylece iki konu, kulun yürüdüğü yolda zarar vermemesi ve bulunduğu zamanda iyiliği çoğaltması ortak paydasında buluştu.

Dersten Mesajlar

• Hayattaki her davranış gibi yol yürümenin de bir âdâbı vardır.
• Evden çıkarken besmele çekmek ve Allah’a tevekkül etmek, yolculuğa manevî bir bilinç kazandırır.
• Mümin, yürüyüşünde kibir ve gösterişten uzak durmalıdır.
• Yol üzerinde insanlara ve diğer canlılara zarar verecek davranışlardan kaçınılmalıdır.
• Yolu işgal etmemek ve geçişi engellememek, kul hakkına riayetin bir gereğidir.
• Yola tükürmek ve çevreyi kirletmek, toplumsal nezaket ve temizlik anlayışıyla bağdaşmaz.
• Yürürken büyüklere saygı gösterilmeli; davranışlarda ölçü ve vakar korunmalıdır.
• Kişi, insanları arkasından yürüterek şöhret ve üstünlük görüntüsü oluşturmamalıdır.
• Yürüyüşte ne aşırı hız ne de ağırlık tercih edilmeli; dengeli ve vakur bir tavır benimsenmelidir.
• Aşure günü; oruç, dua, sadaka ve iyiliklerle değerlendirilmelidir.
• Mübarek zamanların değeri, yalnızca onları hatırlamakla değil, güzel davranışlarla ihya etmekle ortaya çıkar.
• İlim meclisinde bulunmak, akrabayı ziyaret etmek ve selâmı yaymak, toplumsal bağları kuvvetlendirir.
• Yetimi ve ihtiyaç sahibini sevindirmek, merhametin davranışa dönüşmesidir.
• Sadaka, miktarından önce samimiyet ve paylaşma iradesiyle değer kazanır.
• İyi insan, yürüdüğü yolda zarar bırakmayan; yaşadığı zamanda iyiliği çoğaltan insandır.