VEFAT TARİHLERİNE GÖRE İSİMLER
0 -100 (Hz. Peygamber ve dostlarının asrı)
0 – Abbas b. Mirdâs (Kahramanlık şiirleriyle bilinen sahâbî – DİA)
3 – Abbas b. Ubâde (Akabe biatlarına katılan sahâbî – DİA)
4 – Abdullah b. Abdülesed (İslâm’a ilk giren ve Medine’ye ilk hicret eden sahâbîlerden biri – DİA)
9 – Abdullah b. Abdünühm (Zülbicâdeyn – DİA)
9 – Urve b. Mes’ûd (Sahabe – DİA)
12 – Abdullah b. Abdullah b. Ubey b. Selûl (Medineli münafıkların reisi İbn Selûl’ün oğlu, sahâbî. DİA)
13 – Abbâd b. Bişr (Hz. Peygamber’in zekât memurlarından, yiğitliğiyle meşhur sahâbî – DİA)
13 – Dırâr b. Ezver (Şair ve cengâver sahâbî – DİA)
32 – Abbas b. Abdülmuttalip (Hz. Peygamber’in amcası – DİA)
32 – Kâ’b el-Ahbâr (Beni İsrail Rivayetleriyle tanınan tabii – DİA)
36 – Zeyd b. Sûhân (Muhadramûndan – DİA)
37 – Zülkelâ el-Hımyerî (Yemenli Muhadram – DİA)
40 – Şurahbîl b. Sımt (Sahâbîliği konusunda ihtilaf edilen kumandan ve vali – DİA)
52 – Süfyân b. Avf (Muaviye b. Ebî Süfyân’ın gözde kumandanlarından – DİA)
53 – Rebî’ b. Ziyâd (Sicistan ve Horasan valisi tabii – DİA)
62 – Alkame b. Kays (Abdullah b. Mesud’un seçkin talebesi, Kûfe fıkıh ve tefsir mektebinin önde gelen temsilcilerinden – DİA)
62 – Ebu Müslim el-Havlânî (Tâbiî ve zâhid – DİA)
63 – Amr b. Şurahbîl el-Kufi (Muhaddis Tâbiî – DİA)
64 – Abdurrahman b. Hâris (Hz. Osman zamanında Mushafların çoğaltılmasıyla görevli heyetin üyesi – DİA)
65 – Rebî’ b. Huseym el-Kûfî (Muhaddis, Tâbiî, zâhid – DİA)
66 – Abdurrahman b. Ümmü’l-Hakem (Tabii Emevî valilerinden – DİA)
68 – Abdullah b. Abbâs (Hz. Peygamber’in amcasının oğlu, tefsir ve fıkıh ilimlerinde otorite kabul edilen ve çok hadis rivayet edenler arasında yer alan sahâbî – DİA)
70 – Sâlim b. Zekvân (Erken Dönem İbâzî âlimi – DİA)
72 – Abide es-Selmânî (Tabiin devrinin Kûfe’de yetişen meşhur fakihi – DİA)
73 – Ebû Abdurrahman es-Sülemî (Kıraat alimi, tabii – DİA)
78 – Câbir b. Abdullah (En çok hadis rivayet eden sahâbîlerden biri – DİA)
94 – Urve b. ez-Zübeyr ( Medineli meşhur yedi fakihten biri, hadis ve siyer âlimi – DİA)
100 – 200 (Hadislerin tedvin ve tasnif çağı)
106 – Tâvûs b. Keysân (Muhaddis ve fakih Tâbiî – DİA)
110 – İbn Sîrîn (Rüya tabiriyle tanınan hadis ve fıkıh âlimi, Tâbiî – DİA)
120 – Alkame b. Mersed
143 – Yahya b. Sa’îd el-Ensârî (Hadis âlimi, Tâbiî – DİA)
150 – Ebû Hanîfe Kûfe (Hanefî mezhebinin imamı, büyük müctehid – DİA)
150 – İbn Cüreyc (Tebeu’t-tâbiîn neslinden tefsir, hadis ve fıkıh âlimi – DİA)
153 – Ma’mer b. Râşid (Yemen’de hadisi ilk tedvin eden tâbiî, muhaddis ve fakih – DİA)
156 – Sa’îd b. Ebî Arûbe (Hadisleri ilk defa konularına göre tasnif eden muhaddis ve fakih – DİA)
157 – Abdurrahmân el-Evzâî (Evzâiyye mezhebinin kurucusu, fıkıh ve hadis âlimi – DİA)
160 –Şu’be b. el-Haccâc (Tebeu’t-tâbiîn neslinden muhaddis, ricâl âlimi – DİA)
161 – Süfyân es-Sevrî (Kendi adıyla anılan fıkıh mezhebinin imamı, müfessir, muhaddis ve zâhid – DİA)
179 – Mâlik b. Enes (Mâlikî mezhebinin imamı, büyük müctehid ve muhaddis – DİA)
182 – Ebû Yûsuf (Ebû Hanîfe’nin önde gelen talebesi, müctehid hukukçu ve ilk kādılkudât – DİA)
189 – Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî (Ebû Hanîfe’nin önde gelen talebesi, eserleriyle Hanefî mezhebinin görüşlerini kayıt altına alan müctehid – DİA)
197 – Abdullah b. Vehb (İmam Mâlik’in önde gelen talebelerinden, fakih ve muhaddis – DİA)
197 – Vekî’ b. el-Cerrâh (Muhaddis ve fakih – DİA)
198 – Abdurrahmân b. Mehdî (Tebeu’t-tâbiînin tanınmış hadis hâfızı ve fıkıh âlimi – DİA)
198 – Yahyâ b. Sa’îd el- Kattân (Hadis hâfızı ve ricâl âlimi – DİA)
200 – 300
204 – İmam Şâfii
204 – Ebû Dâvud et-Tayâlisî
219 – Abdullah b. Zübeyr el-Humeydî
221 – Abdan el-Ez̵dî
229 – Nu’aym b. Hammâd
230 – İbn Sa’d
232 – Amr en-Nâkıd
233 – Yahyâ b. Ma’în
235 – İbn Ebî Şeybe
241 – Ahmed b. Hanbel
238 – İshâk b. Râhûye
242 – Muhammed b. Eslem (muhaddis, zâhid)
249 – Abd b. Humeyd
261 – Müslim
264 – Ebû Zur’a er-Râzî
273 – İbn Mâce
275 – Ebû Dâvud
276 – İbn Kuteybe
277 – Ebû Hâtim er-Râzî
277 – el-Fesevî
279 – Tirmizî
281 – Ebû Zur’a ed-Dımeşkî
290 – Abdullah b. Ahmed b. Hanbel
293 – Abdân el-Mervezî
300 – 400
303 – Nesâî (Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî)
es-Sünen (el-Müctebâ diye de anılan, 5758 hadis ihtiva eden, sünenler arasında en az zayıf hadis içerdiği kabul edilen eser.
es-Sünenü’l-kübrâ. es-Sünen’in de kaynağı olan ve 11.770 hadis ihtiva eden eseri
ʿAmelü’l-yevm ve’l-leyle. Duası makbul bir insan olarak tanınan Abbâsî kumandanı Bedr el-Hamâmî’nin isteğiyle yazılmış ve müellif 500 dinarla taltif edilmiştir. Hz. Peygamber’in günlük dua ve zikirleriyle bu konudaki tavsiyelerini içeren kitap türünün günümüze ulaşan ilk örneği olup es-Sünenü’l-kübrâ’da yer alan 1141 (veya 1149) rivayeti ihtiva etmektedir
eḍ-Ḍuʿafâʾ ve’l-metrûkîn. Rivayetleri kabul edilmeyen 706 (veya 675) zayıf râvinin “zaîf, metrûkü’l-hadîs, leyse bi-sika” gibi kısa ifadelerle değerlendirildiği yarı alfabetik bir eserdir.
Kitâbü’t-Tefsîr (Tefsîrü’n-Nesâʾî). es-Sünenü’l-kübrâ’nın 82. kitabından ibaret olan bu eserde Nesâî sûrelerin bazı âyetleri hakkındaki rivayetleri bir araya getirmiştir.
Feżâʾilü’l-Ḳurʾân. es-Sünenü’l-kübrâ’nın aynı adlı bölümündeki 126 rivayeti
Feżâʾilü’ṣ-ṣaḥâbe. es-Sünenü’l-kübrâ’nın “Menâkıb” bölümündeki altmış kadar sahâbî ile ensarın ve Hz. Meryem ile Âsiye’nin faziletlerine dair 284 rivayet Fârûk Hamâde tarafından yayımlanmıştır (Fas 1404/1984; Beyrut 1405/1984).
Ḫaṣâʾiṣu emîri’l-müʾminîn ʿAlî b. Ebî Ṭâlib raḍıyallāhu ʿanh Hz. Ali ile ailesinin faziletlerine dair 194 (veya 188) rivayeti ihtiva etmektedir. Naim Erdoğan’ın Hadislerle Hz. Ali adıyla tercüme ettiği eseri Yusuf Özbek yayıma hazırlamıştır (İstanbul 1992).
Kitâbü’l-Cumʿa. 108 hadis ihtiva etmektedir
Tehẕîbü Kitâbi’l-İstiʿâẕe. es-Sünen’in “Kitâbü’l-İstiʿâẕe” bölümündeki 104 hadis mükerrerleri ve sahâbe dışındaki râvîleri çıkarılarak, belli başlı kaynaklardaki yerleri gösterilip kısaca açıklanarak neşredilmiştir.
el-İmâme ve’l-cemâʿa. es-Sünenü’l-kübrâ’nın aynı ismi taşıyan bölümünden ibarettir.
ʿİşretü’n-nisâʾ. es-Sünenü’l-kübrâ’nın aynı adlı bölümünü
Kitâbü’ṭ-Ṭıb li’n-nisâʾ
Kitâbü’n-Nuʿût. es-Sünenü’l-kübrâ’nın aynı adlı bölümünü Abdülazîz b. İbrâhim eş-Şehvân yedi nüshasını karşılaştırarak Kitâbü’n-Nuʿût el-esmâʾ ve’ṣ-ṣıfât adıyla yayımlamıştır.
el-Cerḥ ve’t-taʿdîl. İbn Hacer el-Askalânî bazı kitaplarında bu esere atıfta bulunmaktadır (Tehẕîbü’t-Tehẕîb, I, 97, 419; Lisânü’l-Mîzân, II, 300).
Cüzʾ fîhi meclisân min imlâʾi Ebî ʿAbdirraḥmân Aḥmed b. Şuʿayb b. ʿAlî en-Nesâʾî (el-Emâlî). Kırk yedi hadisi ihtiva etmektedir.
Cüzʾ min ḥadîs̱ ʿani’n-nebî
el-Künâ (el-Esmâʾ ve’l-künâ, el-Esâmî ve’l-künâ). Nesâî’nin oğlu Abdülkerîm’in rivayet edip İbn Müferric’in bablara göre düzenlediği eser eski kaynaklarda zikredilmekle birlikte Fârûk Hamâde onun günümüze ulaşıp ulaşmadığının bilinmediğini söylemektedir. Abdülazîz ed-Dihlevî, eserin bazı bölümlerinin el-Münteḳā adıyla bir araya getirildiğini belirterek sonuncu rivayeti zikretmektedir (Bustânü’l-muhaddisîn, s. 129).
Tesmiyetü fuḳahâʾi’l-emṣâr (min aṣḥâbi Resûlillâh ṣallallāhü ʿaleyhi ve sellem ve min baʿżihim min ehli’l-Medîne)
Tesmiyetü men lem yervi ʿanhü ġayrü recülin vâḥid. Yirmi beş râvinin sadece adının verildiği bir çalışmadır (bir önceki kaynakta zikredilen risâlelerle birlikte yayımlanmıştır).
eṭ-Ṭabaḳāt. Müellifin, başlangıçtan kendi zamanına kadar gelen bazı güvenilir ve zayıf râvîleri zikrettiği eserin küçük bir parçası günümüze gelmiştir (Tesmiyetü fuḳahâʾi’l-emṣâr’da zikredilen risâlelerle birlikte yayımlanmıştır).
Ẕikrü men ḥaddes̱e ʿanhü’bnü Ebî ʿArûbe ve lem yesmaʿ minh (Mecmûʿatü resâʾil fî ʿulûmi’l-ḥadîs̱ içinde, Beyrut 1405).
Tesmiyetü’ş-şüyûḫ. Nesâî’nin 196 hocasının adını ve onlar hakkındaki değerlendirmelerini ihtiva eden risâleyi Kāsım Ali Sa‘d yayımlamıştır.
Nesâî’nin kaynaklarda adı geçen diğer eserlerinden bazıları: Muʿcem, et-Temyîz (et-Temyîz fi’l-cerḥ ve’t-taʿdîl, Esmâʾü’r-ruvât ve’t-temyîz beynehüm), Taṣnîf fî maʿrifeti’l-iḫve ve’l-eḫavât mine’l-ʿulemâʾ ve’r-ruvât, Müsnedü ḥadîs̱i Mâlik b. Enes, Müsnedü ḥadîs̱i’z-Zührî bi-ʿilelihî ve’l-kelâm ʿaleyh, Müsnedü ḥadîs̱i Şuʿbe b. el-Ḥaccâc (Kitâbü’l-İġrâb), Müsnedü ḥadîs̱i Süfyân b. Saʿîd es̱-S̱evrî, Müsnedü ḥadîs̱i İbn Cüreyc, Müsnedü ḥadîs̱i Yaḥyâ b. Saʿîd el-Ḳaṭṭân, Müsnedü ʿAlî b. Ebî Ṭâlib, Müsnedü Manṣûr b. Zâẕân, Menâsikü’l-ḥac, Şüyûḫu’z-Zührî. Ayrıca es-Sünenü’l-kübrâ’dan istinsah edilen bazı bölümler Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye’de bulunmaktadır (Elbânî, s. 420-424). Heysemî, Keşfü’l-estâr ʿan zevâʾidi’l-Bezzâr adlı kitabında Nesâî’nin es-Sünen’i dışındaki rivayetlerini, Mecmaʿu’l-baḥreyn fî zevâʾidi’l-Muʿcemeyn’inde ise onun es-Sünenü’l-kübrâ, ʿAmelü’l-yevm ve’l-leyle, et-Tefsîr gibi eserlerinde bulunup da Kütüb-i Sitte’de yer almayan rivayetlerini de bir araya getirmiştir. Kāsım Ali Sa‘d, ünlü bir hadis münekkidi olan Nesâî’nin hadis râvilerinin cerh ve ta‘dîli konusundaki görüşlerini başta kendi eserleri olmak üzere ilgili kaynakları taramak suretiyle tespit etmiş ve çalışmasına Menhecü’l-İmâm Ebî ʿAbdirraḥmân en-Nesâʾî fi’l-cerḥ ve’t-taʿdîl ve cemʿi aḳvâlihî fi’r-ricâl adını vermiştir. Seyyid Kesrevî Hasan da Nesâî’nin ferd rivayetleri ile Kütüb-i Ḫamse’ye olan zevâidini İsʿâdü’r-râʿî bi-efrâd ve zevâʾidi’n-Nesâʾî (I-II, Beyrut 1419/1998), es-Sünen’i ile es-Sünenü’l-kübrâ’daki mürsel rivayetlerini de Taḳrîbü’n-nâʾî min merâsîli’n-Nesâʾî (Beyrut 1418/1998) adıyla yayımlamıştır.
306 – Abdân el-Ahvazî
311 – Muhammed b. Cerîr et-Taberî
Câmi’u’l-Beyân an tevili Kur’ân (Rivayet tefsiri. Usule dair mukaddimesi var. İlk tefsir kaynaklarını senedlerinde görme imkanı vardır)https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/773348 rivayet tefsirlerinden bazılarının mukaddimelerinin içeriklerine dair makale.
Tehẕîbü’l-âs̱âr ve tafṣîlü’s̱-s̱âbit ʿan Resûlillâhi ṣallallāhu ʿaleyhi ve sellem mine’l-aḫbâr. Taberî, Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’inden faydalanarak önce aşere-i mübeşşere ile Ehl-i beyt mensupları ve onların mevâlîsinin rivayet ettiği hadisleri yazmaya başladığı bu eserini tamamlayamamış; ayrıca yazdıklarının bir kısmı da zamanımıza ulaşmamıştır. Hz. Ömer ile eksik olan Abdullah b. Abbas’ın müsnedlerini ikişer ve Hz. Ali’nin müsnedini tek cilt halinde Mahmûd Muhammed Şâkir (Kahire 1982); Hz. Ali’nin müsnedini Nâsır b. Sa‘d er-Reşîd (I-IV, Mekke 1404) ve Abdülkayyûm Abdürabbinnebî (I-II, Mekke 1402/1984); Abdurrahman b. Avf, Talha b. Ubeydullah ve Zübeyr b. Avvâm’ın müsnedlerini Ali Rızâ b. Abdullah b. Ali Rızâ el-Cüzʾü’l-mefḳūd adıyla tek cilt halinde (Dımaşk 1416/1995) yayımlamıştır.
311 – İbn Huzeyme
Sahih
321 – et-Tahâvî
Müşkilü’l-Âsâr
Şerhu Me’âni’l-Âsâr
322 – Ukaylî
Ed-Duafâu’l-Kebîr
327 – İbn Ebî Hâtim
El-Cerh ve’t-Ta’dîl
İlelu’l-Hadîs
330 – Ebu’l-Hasan el-Eş’arî
354 – İbn Hibbân (et-Takasım eserinin girişinde hadis-i Peygamberiyi 500 çeşide ayırmaktadır)
El-İhsân fî Takrîbi Sahîhi İbn Hibbân
et-Tekâsîm ve’l-Envâ
Kitabu’s-Sikât
Kitabu’l-Mecrûhîn mine’l-Muhaddisîn ve’d-Duafâ ve’l-Metrûkîn (Mukaddime Özeti) (İbn Hibbân bu eserinde isminden de anlaşılacağı üzere zayıf, metruk ravileri ele alıyor.
Peki diğerlerinden neden farklı. Diğer eserlerde bir ravi için cerh veya tadil hükümleri verilir geçilir. Amaç bu ravi kimdir, sika mı değil mi sorusuna cevap aranır. Ancak bu eserde sadece bununla kalmayıp bu ravi NEDEN, NASIL zayıf sayılmış bunun cevabı aranır. Peki bu bize ne kazandırır. Hadis ilminin en canlı ve en çetrefilli konusu (benim kanaatime göre) rical ve ilel ilimleridir. Bu ilimlerde de ilk dönem âlimlerinin düşüncelerini, usullerini bilmek çok önemlidir. İşte bu eser de 4. asır âlimi olan ve kendinden önceki müktesebatı taşıyan İbn Hibbân’ın ravilere nasıl yaklaştığı, usulü nedir gibi sorulara cevap bulabiliriz. Böylece özelde İbn Hibbân genelde ise rical, ilel ilimleri hakkında yöntem ediniriz ve MELEKEMİZ oluşur.
360 – er-Râmehurmuzî
el-Muhaddisu’l- Fâsı’l-beyne’r-Râvî ve’l-Vâî
360 – et-Taberânî
El-Mu’cemu’l-Evsat
El-Mu’cemu’l-Kebîr
Kitâbu’d-Duâ
385 – İbn Şâhîn
Nâsihu’l-Hadîs ve Mensûhuh
Kitâbu’t-Tevhîd
Kitâbu’l-Îmân
Müsnedü İbrahim b. Edhem ez-Zâhid
Kitâbu’s-Sıfât
Kitâbu’t-Târîh
Ma’rifetu’s-Sahâbe
Kitâbu’l-Kunâ
Kitâbu’n-Nefs ve’r-Rûh
Er-Red Ale’l-Lafzıyye
Er-Red ale’l-Cehmiyye
Târîhu İsfehân
En-Nâsihu ve’l-Mensûh
Müsnedi Ebî HanÎfe (baş tarafında İbn Mende’nin Ebû Hanîfe hakkında bazı tenkitleri yer almıştır)
Şürûṭü’l-eʾimme
400 – 500
405 – Hâkim en-Neysâbûrî
El-Müstedrek ale’s-Sahîhayn
Marifetu Ulûmi’l-Hadîs
El Medhal ila Kitâbi’l-İklîl
409 Abdülhani b. Said el-Mısri
Kitâbu Müştebihi’n-Nisbe
El-Mu’telif ve’l-Muhtelif fi Esmâi Nakaleti’l-hadîs ve Esmâi Âbâihim
418 – el-Lâlekâî
Kitâbu’ş-Şihâb fi’l-hikemi ve’l-mevâizı ve’l-Edeb
Müsnedü’ş-Şihâb
Düstûru meʿâlimi’l-ḥikem ve meʾs̱ûru mekârimi’ş-şiyem
el-Muḫtâr fî ẕikri’l-ḫıṭaṭ ve’l-âs̱âr
el-İnbâʾ bi-enbâʾi’l-enbiyâʾ ve tevârîḫi’l-ḫulefâʾ ve vilâyâti’l-ümerâʾ
Deḳāʾiḳu’l-aḫbâr ve ḥaḳāʾiḳu
456 – İbn Hazm
430 – Ebû Nuaym el-İsfehânî
El-Müsnedü’l-Mustahrec alâ Sahîh-i Müslim
Hilyetü’l-Evliyâ
· 458 – Beyhakî
Şu’abu’l-İman
(Şuʿabü’l-İmân, Ebû Bekir el-Beyhakī tarafından kaleme alınmış, imanın temel ve tâli konularını ayrıntılı şekilde ele alan kapsamlı bir hadis ve ilmihal eseridir. Müellif, kitabın mukaddimesinde adı geçen hadisten hareketle imanı yetmiş yedi şubeye ayırarak bu doğrultuda eseri bölümlere ayırmış ve her bir bölümde hem akaide hem de amele dair konuları işlemiştir. Kitap, Ebû Abdullah el-Halîmî’nin el-Minhâc fî şuʿabi’l-îmân adlı eserinden faydalanarak kaleme alınmış, ancak Beyhakī rivayetlerin senedlerini bizzat eklemiş ve sahihliğe büyük önem vermiştir. Eser, imanın mahiyeti, artıp eksilmesi, mukallit imanı gibi meselelerle başlayarak, altı iman esasını ayrıntılı biçimde işler; ardından Allah sevgisi, tevekkül, Hz. Peygamber sevgisi, ilim tahsili, Kur’an’la ilişki gibi konularla devam eder.
Dokuz ciltlik hacimli eserde ibadetler, ahlâkî davranışlar ve sosyal ilişkiler de geniş şekilde yer bulur. Tahâret, namaz, oruç, hac gibi ibadetler ile cihad, ahlâkî sorumluluklar, kul hakkı, sosyal nezaket kuralları, sabır, sadakat, komşuluk ve misafirperverlik gibi başlıklar imanla bağlantılı şekilde işlenmiştir. Müellifin hadisleri senedleriyle birlikte sunması, eseri hem hadis hem de ilmihal yönüyle zenginleştirmiştir. 11.269 rivayet içeren Şuʿabü’l-İmân, birçok önemli hadis kaynağına dayanak olmuş, zamanla çeşitli muhtasarları yapılmış ve İslami ilimler içinde kıymetli bir kaynak olarak yerini almıştır. Geniş içeriğiyle sadece bir hadis derlemesi değil, aynı zamanda iman esaslarını amellerle ilişkilendirerek Müslüman bireyin hayatına rehberlik eden bir eser hüviyetindedir.)
Sünen
Delâilu’n-Nübüvve
El Kada ve’l-Kader
El Uyun fi’r-Red Alâ Ehli’l-Bid’a
Fedâilu’s-Sahâbe
Risâletu’l-Beyhakî ilâ Amîdu’l-Mülk
Hayâtu’l-Enbiyâ fî Kubûrihim
El-Ba’su ve’n-Nuşûr
El-İman
El-İtikad ve’l-Hidâye ilâ Sebîli’r-Reşâd
El-İsrâ
El-Esmâ ve’s-Sıfât
İsbâtu’r-Ruye
İsbâtu Azâbi’l-Kabr
463 – Hatîb el-Bağdâdî
El-Kifâye fi ilmi’r-Rivâye
Tarihu Bağdâd
Şerefu Ashâbi’l-Hadîs
El-Fakîh ve’l-Mutefakkih
El-Câmi’ li Ahlâki’r-Râvi ve Âdâbi’s-Sâmi’
Er-Rıhle fî Talebi’l-Hadîs
463 – İbn Abdilber
Et-Temhîd fi limâ fi’l-Muvattai mine’l-meânî ve’l-esânîd
500 – 600
505 – İmam Gazzâlî
İhyau Ulumi’d-Dîn
Kimyayı Saadet
507 – Ebu’l-Fadl İbnu’l-Kayserânî
Meseletu’l-Uluvvi ve’n-Nüzûl ve Fadlu Ashabi’l-Hadîs
516 – Begâvî
Şerḥu’s-sünne. Tanınmış muhaddislerin eserlerinden seçtiği hadisleri konularına göre sıraladıktan sonra az kullanılan kelimeleri açıklayarak ve âlimlerin ihtilâf ettiği fıkhî problemleri, hadisten elde edilen hükümleri belirterek şerhetmiştir. Müellife Muhyissünne lakabını kazandıran bu eser, Züheyr eş-Şâvîş ve Şuayb el-Arnaût tarafından son cildi fihrist olmak üzere on altı cilt halinde Dımaşk (1390-1400/1970-1980) ve Beyrut’ta (1403/1983) yayımlanmıştır.
Meṣâbîḥu’s-sünne. Güvenilir hadis kaynaklarından senedlerini çıkararak seçtiği hadisleri önce konularına göre sıralamış, sonra da her babı kendi arasında sahih ve hasen hadisler olmak üzere ikiye ayırmıştır. 4719 hadisi ihtiva eden eser İslâm âleminde büyük bir şöhret kazanmış ve üzerinde otuzdan fazla âlim tarafından şerh ve ta‘lik yazılmıştır. Eser 1294 ve 1318 yıllarında Kahire’de yayımlanmış, son olarak Yûsuf Abdurrahman el-Mar‘aşlî, Muhammed Selim İbrâhim ve Cemal Hamdi ez-Zehebî tarafından hadislerin kaynağı tahkik edilerek dört cilt halinde Beyrut’ta basılmıştır (1407/1987).
el-Câmiʿ (el-Cemʿ) beyne’ṣ-Ṣaḥîḥayn. Hem Ṣaḥîḥ-i Buḫârî hem de Ṣaḥîḥ-i Müslim’de bulunan hadisleri senedsiz olarak bir araya getirdiği bu eserin günümüze gelip gelmediği bilinmemektedir.
el-Envâr fî şemâʾili’n-nebiyyi’l-muḫtâr. İrşâdü’l-envâr diye de anılan eser 101 bab olup hadisler senedleriyle birlikte zikredilmiştir (Brockelmann, GAL Suppl., I, 622).
Şerḥu Câmiʿi’t-Tirmiẕî (GAL Suppl., I, 268, 622). Begavî’nin ayrıca el-Erbaʿûne ḥadîs̱en adlı bir kitabıyla hocaları hakkında bilgi verdiği Muʿcemü’ş-şüyûḫ adlı bir eseri kaynaklarda zikredilmektedir.
et-Tehẕîb. Müellif, Şâfiî fıkhının önemli bir kaynağı kabul edilen bu eserinde hocası Kadı Hüseyin el-Merverrûzî’nin et-Taʿlîḳa adlı meşhur kitabını esas almıştır. Eserin her babı ilgili âyet ve hadislerle başlamakta, sonra Begavî o konuda hem kendinin hem de diğer âlimlerin görüşlerini zikretmektedir. Dört cilt olan eserin I. cildi Ezher Kütüphanesi’nde (Fıkhu’ş-Şâfiî, nr. 43) ve Dârü’l-kütübi’l-Mısriyye’de (nr. 488), II ve III. ciltleri Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde (III. Ahmed, nr. 870), IV. cildi de Zâhiriyye Kütüphanesi’nde (Fıkhu’ş-Şâfiî, nr. 992) bulunmaktadır.
Fetâvâ. Begavî’ye sorulan fıkhî meselelerin cevaplarını ihtiva eden eserin Süleymaniye (nr. 675/3) ve Zâhiriyye kütüphanelerinde (Fıkhu’ş-Şâfiî, nr. 375) birer nüshası bulunmaktadır.
el-Kifâye fi’l-fıḳh. Şâfiî fıkhına dair Farsça olarak yazdığı bu eserin bir nüshası Tahran Üniversitesi Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (Safâ, II, 928-929).
Tercemetü’l-aḥkâm. Farsça yazılmış olan bu eserin bir nüshası Nuruosmaniye Kütüphanesi’ndedir (nr. 2282/2).
Me’âlimu’t-Tenzîl (Rivayet tefsiri)
El-Kifâye fi’l-Kırâ’a
521 – İbn Seyyid el-Batalyevsî
El-İnsâf fi’t-Tenbîh ala’l-Meânî ve’l-Esbâb Elleti Evcebeti’l-İhtilâfe Beyne’l-Müslimine fî Ârâihim (5. babta hadislerdeki illetlerin sebeplerini sayıyor. Sekiz sebeb zikrediyor) yavuz Köktaş hocanın modern zamanlarda hadisi savunmak kitabında, batalyevsiye göre hadislerde ortaya çıkan ihtilafların sebep
526 – İbn Ebî Ya’lâ
536 – Mâzerî
el-Mu’lim bi Fevâidi Müslim
544 – Kadı İyaz
İkmâlu’l-Mu’lim Şerhi Sahihi Müslim
El-Uyûnu’s-Sünneti fi Ahbâri Sebte
El-Gunyetu fi Fihristi Şuyûhih
Meşâriku’l-Envâr alâ Sıhâhi’l-Âsâr fi Tefsîri Garîbi Hadîsi’l-Muvatta ve’l-Buhârî ve Müslim
Et-Tebsimatu’l-Mebsût fi Şerhi Müşkilâti’l-Müdevveneti fi’l-Furû’
El-İlâm bi Hudûdi Kavâidi’l-İslâm
Bugyetu’r-Râid limâ Tazammenehû Hadisi Ümmi Zer mine’l-Fevâid
el-İlma ila Marifeti Usuli’r-Rivâye ve Takyîdi’s-Semâ
eş-Şifâ bi Tarifi Hukûki’l-Mustafa
Tertîbu’l-Medârik ve Takrîbu’l-Mesâlik li Ma’rifeti alâ Mezhebi Mâlik
597 – İbnu’l-Cevzî
Telkîhu Fuhûmi Ehli’l-Eser
El-Muntazam fi’t-Târîh
El-Mudhiş
Ahbâru’n-Nisâ
Telbîsu İblis
Saydu’l-Hâtır
El-Ezkiyâ
El-Mugaffelûn ve’l-Hamkâ
Menâkıbu Ömer b. Hattâb
Rûhu’l-Ervâh
Def’u Şubheti’t-teşbîh ve’r-reddi ale’l-mücesseme
Letfeti’l-Kebîd
Menâkıbu Ömer b. Abdulaziz
Hasan’ı Basri Hayatı ve Adabı
Menâkıbu Bağdâd
Sıfatu’s-Safve fi’t-Terâcim
Zemmu’l-Hevâ
El-İlelu’l-Mütenâhiye fi’l-Ehâdîsi’l-Vâhiye
Kitâbu’l-Mevzûât
600 – 700
643 – Ebû Amr Osman b. Abdurrahmân İbnu’s-Salâh
Ulumu’l-Hadis
el-Ehâdîsu’l-Külliyye
656 – Ahmed b. Ömer el-Kurtubî
Müfhim limâ Eşkele min telhîsi kitâbi Müslim
676 – en-Nevevî
el-Minhâc
et-Takrîb alâ Ulûmi’l-Hadis
681 – İbn Hallikân
Vefayâtu’l-Ayân
700 – 800
733 – Bedreddin b. Cemâ’a
Tezkiratu’s-Sâmi’ ve’l-Mütekellim fi Edebi’l-Âlim ve’l-Müteallim
Müstenedü’l-ecnâd fî alâti’l-cihâd (Moğollara karşı savaştı)
Tahrîrü’l-ahkâm fî tedbîri ehli’l-İslâm (Moğollara karşı savaştı)
Muhtasar fî fâzli’l-cihâd (Moğollara karşı savaştı)
el-Menhelü’r-revî fî ‘ulumi’l-hadisi’n-nebevî (Muhtasaru aksâ’l-emeli ve’ş-Şevk fî ‘ulûmi hadîsi’r-Rasûli li İbni Salâh)
Muhtasaru Sahîhî’l-Buhârî
el-Fevâ’idü’l-ğarîzetü’l-müstenbata min hadîsi Berîre:
Münâsebâtu terâcîmi’l-Buhârî li ehâdîsi’l-ebvâb
el-İʿlâm bi ehâdîsi’l-ahkâm
el-Ehâdîsu’t-tusâ’iyyetu li-İbni Cemâa
748 – Zehebî
El-Mukiza fî İlmi Mustalahi’l-Hadîs
Mîzânu’l-İ’tidâl fî Nakdi’r-Ricâl
Siyeru Alâm en-Nübelâ
Tezkiratu’l-Huffâz
Târîhu’l-İslâm ve vefayâtu’l-Meşâhîr ve’l-A’lâm
Telhîsu’l-Müstedrek
751 – İbn Kayyim el-Cevziyye
El-Menâru’l-Münîf fi’s-Sahîh’i ve’d-Da’îf
İ’lâmu’l-Muvakki’în an Rabbi’l-âlemîn
El-Fürsûsiyye
762 – Zeylâî
Nasbu’r-Râye li Ehâdîsi’l-Hidâye
774 – İbn Kesîr
El-Bâisu’l-Hasîs fî İhtisâru Ulûmi’l-Hadis
Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm
El-Bidâye ve’n-Nihâye
794 – Zerkeşî
El-İcâbe li-îrâdi ma’stedrekethü Âişe ale’s-Sahâbe (Hz. Aişe’nin Sahâbeye Yönelttiği Eleştiriler)
En-Nüket alâ Muakddimeti İbni’s-Salâh
El-Bahru’l-Muhît fî Usûli’l-Fıkh
795 – İbn Receb
Şerhu İleli’t-Tirmizî
Câmiu’l-Ulûm
800 – 900
806 – Ebu’l-Fadl Zeynüddin el-Irâkî
Fethu’l-Mugîs bi şerhi Elfiyyeti’l-Hadîs
807 – Nureddin el-Heysemî
Mecmau’z-Zevâid ve menbau’l-fevâid
841 – Sıbt İbnü’l-Acemî
Tezkiretu’t-Tâlibi’l-Muallem bi Men Yukâlu İnnehû Muhadram
844 – Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Hüseyn b. Hasen er-Remlî el-Makdisî
Şerhu Sünen-i Ebî Dâvud
852 – İbn Hacer el-Askalânî
Fethu’l-Bari bi Şerhi Sahîhi’l-Buhârî
Nuhbetü’l-Fiker
Nüzhetu’n-Nazar
Nüzhetu’l-Elbâb fi’l-Elkâb
El-İsâbe fî Temyîzi’s-Sahâbe
el-Ḳavlü’l-Müsedded fi’ẕ-ẕebbi ʿan Müsnedi Aḥmed
En-Nüket alâ Kitâbi İbni’s-Salâh
Er-Rahmetu’l-Gaysiyye fî Tercemeti’l-Leysiyye. Leys b. Sad ile ilgili eseri.
900 – 1000
900 – Şemsüddîn Tebrîzî
Şerhu’d-Dîbâci’l-Mezheb fi Mustalahi’l-Hadis li’ş-Şerîf Cürcânî
902 – Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Abdirrahmân es-Sehâvî
İrşâdü’l-gâvî bel is‘âdü’t-tâlib ve’r-râvî li’l-i‘lâm bi-tercemeti’s-Sehâvî (Otobiyografi)
Fetḥu’l-ḳarîb fî şerḥi müʾellefi’n-Nevevi’t-Taḳrîb
el-Maḳāṣıdü’l-ḥasene fî beyâni kes̱îrin mine’l-eḥâdîs̱i’l-müştehire ʿale’l-elsine.
Kitâbü’l-Gaye fî şerhi’l-Hidâye fî ilmi’r-rivâye
Fethu’l-Mugîs bi Şerhi Elfiyyeti’l-Hadîs li’l-Irâkî
911 – Suyûtî
Miftâhu’l-Cenne fi’l-İhticâc bi’s-Sünne
Tedrîbu’r-Râvî fî Şerhi Takrîbu’n-Nevevî
Şerhu Nesâî
el-Hasâisu’l-Kübra (peygamberimize has ozelliklerden: kızları üzerine evlenilmemesi babı)
El-Lüm’a fî Esbâbi Vurûdi’l-Hadîs
974 – İbn Hacer el-Heytemî
El-Fetâva’l-Hadîsiyye
el-Ḫayrâtü’l-ḥisân fî menâḳıbi’l-İmâmi’l-Aʿẓam Ebî Ḥanîfe en-Nuʿmân
1000 – 1100
1025 – Abdullah b. Abdurrahman b. Ali ed-Dîneverî
El-Beyân ve’t-Tebyîn fi Zikri’l-Muhadramîn
1100 – 1200
1200 – 1300
1300 – 1400
1400 – 1500
1714 – İbn Hamza
El-Beyân ve’t-Ta’rîf fi Esbâbı Vurûdi’l-Hadîs
1745 – Zafer Ahmed et-Tehânevî
Kavâid fî Ulûmi’l-Hadîs
1762 – Şah Veliyyullah Dihlevî
Hücetullâhi’l-Bâliğa
1834 – Şevkânî
Neylü’l-Evtâr Şerhu Münteka’l-Ahbâr
1887 – Ebu’l-Hasenât Abdulhay el-Leknevî
El-Ecvibetü’l-Fâzıla li’l-esileti’l-aşerati’l-kâmile
Er-Ref’ ve’t-Tekmîll fi’l-Cerhi ve’t-Ta’dîl
1921 – Ignaz Goldziher
İslam Kültürü Araştırmaları
1935 – Mübârekpûrî (Hindistanlı hadis âlimi – DİA)
1964 – Mustafa Sibâî (Suriye İhvân-ı Müslimîn teşkilâtının kurucusu, âlim – DİA)
1986 – Subhî es-Sâlih
Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları
1999 – Nâsıruddîn el-Elbânî
Silsiletü’l-ehâdîsi’d-da’îfe ve’l-mevzû’a ve eseruha’s-seyfi’l-ümme
Silsiletü’l-Ehâdîsi’s-Sahîha
2002 – Muhammed Hamidullah
Mecmûatu’l-Vesâiki’s-Siyâsiyye li’l-Ahdi’n-Nebevî ve’l-Hilâfe
Muhtasar Hadis Tarihi ve Sahife-i Hemmâm İbn Münebbih
2017 – Muhammed Mustafa el-Azamî
Hadis Metodolojisi ve Edebiyatı
Dirâsât fî’l-Hadîsi’n-Nebevî
İlk Devir Hadis Edebiyatı ve Peygamberimizin Hadislerinin Tedvîn Tarihi
2020 – Muhammed b. Ali b. Âdem el-İtyûbî el-Vellevî’
Ẕaḫîretü’l-ʿuḳbâ fî şerḥi’l-Müctebâ
2020 – Nureddin Itr
El-İmam et-Tirmizî ve’l-Muvâzene beyne Câmi’ihî ve beyne’s-Sahîhayn
Menhecü’n-Nakd fî Ulûmi’l-Hadîs
Rıfat Fevzi Abdülmuttalip
Sâhifetu Ali b. Ebî Tâlib an Rasûlillâh
Tevsîku’s-Sünne fi’l-Karni’s-Sânî el-Hicrî
Yorum bırakın